Weinig thema's in het arbeidsrecht zijn zo complex als overuren. Wat op het eerste gezicht een extra gewerkt uur lijkt, kan in de praktijk onder verschillende juridische regimes vallen, elk met hun eigen voorwaarden en gevolgen.

Sinds 1 april 2026 is het landschap bovendien opnieuw gewijzigd. De federale regering heeft de regels rond vrijwillige overuren grondig hervormd en het aantal uren uitgebreid. Daardoor is het onderscheid tussen de verschillende soorten overuren nog belangrijker geworden.

In dit artikel geven we de basisinformatie rond overuren mee en trachten we jou te gidsen door deze ingewikkelde wetgeving. We maken gebruik van een eenvoudig vraag- en antwoordopzet en voorbeelden uit het werkveld om jou op een zo toegankelijk mogelijke manier de nodige informatie te kunnen geven. Lees mee! 

1. Wanneer is er sprake van overuren?

Er is sprake van overuren:

• wanneer een werknemer op een dag meer dan 9 uur werkt in een vijfdagenstelsel (daggrens); of
• wanneer een werknemer op een week meer dan 38, 39 of 40 uur [1] werkt (weekgrens).

2. Zijn overuren toegelaten?

In principe is overuren presteren verboden. Slechts in een aantal gevallen mag je een werknemer overuren laten doen. 

Het gaat om volgende situaties:

• tijdens een buitengewone vermeerdering van werk;
• wanneer er zich een onvoorziene omstandigheid voordoet.

Dit zijn overuren met motief.

Daarnaast bestaan er ook vrijwillige overuren  waarbij werkgever en werknemer overeenkomen om overuren te doen. Dit zijn overuren zonder motief.

Er bestaan nog andere specifieke omstandigheden zoals tijdens het opmaken van inventarissen of tijdens werken van vervoer, laden en lossen, maar deze situaties lijken minder voorkomend in de horeca.

Behalve in zeer uitzonderlijke gevallen, mag een werknemer – ook bij het presteren van overuren – maximum 11 uur per dag en maximum 50 uur per week werken.

Op onze website gaan we dieper in op de verschillende soorten overuren en vind je het antwoord op vragen zoals grenzen van overuren, het (over)loon voor deze uren en de inhaalrust die je al dan niet moet toekennen. Neem een kijkje op onze pagina voor meer informatie.

3. Overuren gaan gepaard met een overloontoeslag en inhaalrust. Hoe zit dat in mekaar?

Je laat je werknemers overuren in principe compenseren via inhaalrust en door de overuren uit te betalen. Dat is de algemene regel. 

Inhaalrust – ook wel recup genoemd - geef je zodat de gemiddelde wekelijkse arbeidsduur van 38 uren gegarandeerd blijft. Het loon voor de gepresteerde overuren betaal je aan je werknemer wanneer hij de inhaalrust opneemt. Hij neemt op dat ogenblik eigenlijk betaald verlof. 

Je betaalt ook een (overloon)toeslag. Die toeslag (50 %, of 100 % of zon- en feestdagen) betaal je op het moment dat je werknemer de overuren presteert. 

Aan de hand van een voorbeeld:

Aan de hand van een voorbeeld:

4. Wat zijn goedkope overuren? Op hoeveel goedkope overuren heb ik recht?

Belangrijk om in het achterhoofd te houden: in de horecasector onderscheiden we voornamelijk twee soorten overuren: vrijwillige overuren en overuren met motief (zie vraag 2).

Goedkope overuren zijn géén aparte soort overuren. Het is een bijzonder loon-, RSZ- en fiscaal regime dat kan gelden voor bepaalde vrijwillige overuren én voor bepaalde overuren met motief.

Afhankelijk of je een werkgever bent met of zonder witte kassa, heb je voor je voltijdse werknemers recht op een vast aantal goedkope overuren per jaar. We spreken van goedkope overuren omdat er geen belastingen of RSZ-bijdragen worden afgehouden. Voor je werknemer is het brutoloon gelijk aan het nettoloon.

Bij de zogenaamde klassieke of dure overuren zijn er zowel een overloontoeslag, RSZ-bijdragen als belastingen verschuldigd. 

Goed om te weten: het gaat hier om voltijdse werknemers. Voor deeltijdse werknemers gelden er andere specifieke regels (zie laatste vraag in dit blogartikel). 

5. Kan mijn werknemer ook vragen om de overloontoeslag te vervangen door extra inhaalrust?

Ja, dat kan. Loontoeslag kan in onderling akkoord tussen werknemer en werkgever vervangen worden door inhaalrust: 

• 1 overuur met een loontoeslag van 50 % geeft recht op een half uur betaalde inhaalrust
• 1 overuur met een loontoeslag van 100 % geeft recht op 1 uur betaalde inhaalrust

6. Zijn er werknemers die geen overuren mogen presteren?

Ja, je mag de volgende personen nooit meer dan 9 uur per dag laten werken:

• Minderjarigen;
• Zwangere vrouwen;
• Vrouwen die borstvoeding geven;
• Werknemers tewerkgesteld in een arbeidsregeling met nachtprestaties.

7. Wat met leidinggevenden en familieondernemingen?

Zij mogen zoveel uren werken als ze willen. Op hen is de regeling rond arbeidsduur niet van toepassing. 

8. Moet ik mijn werknemers altijd inhaalrust geven wanneer ze overuren gepresteerd hebben?

De algemene regel bij overuren is dat ze moeten worden ingehaald (=inhaalrust) en dat er een toeslag moet worden betaald (=overloontoeslag).

Er is echter een mogelijkheid om overuren te laten uitbetalen. Dit is een uitzondering op de algemene regel. In dit geval is er géén inhaalrust verschuldigd. 

Het initiatief om overuren uit te betalen, kan enkel uitgaan van de werknemer. Bovendien is het maximumaantal overuren dat je per jaar mag uitbetalen, beperkt.

Het gaat om:

* Merk op dat er 2 beperkingen zijn in het aantal overuren die gepresteerd mogen worden.

De eerste beperking is de interne overurengrens van 143 uur (waarvan ook sprake in vraag 3). De interne overurengrens beperkt het aantal nog niet gerecupereerde overuren. Concreet betekent dat er telkens 300/360 overuren mogen worden uitbetaald (linkerkolom), maar met een beperking van 143 uren per 4 maanden. Zo kan je per periode van 4 maanden nooit meer dan 143 overuren uitbetalen.

Vrijwillige overuren (rechterkolom) tellen niet mee voor de interne overurengrens. Je werknemer mag dus zoveel vrijwillige overuren presteren als hij wil (binnen de beperking van 450 of 360 uiteraard) zonder dat hij na 143 overuren inhaalrust moet nemen.

Er bestaat daarnaast nog zoiets als de Europese arbeidsduurgrens.

De Europese grens beperkt de gemiddelde wekelijkse arbeidsduur tot 48 uur (gewone uren en overuren inbegrepen). Dit plafond blijft altijd gelden: ongeacht het type overuren tellen alle gepresteerde arbeidsuren mee voor de beoordeling of de gemiddelde arbeidsduur van 48 uur per week wordt gerespecteerd. In de praktijk wordt er vaak gesproken van de 174-uren Europese arbeidsduurgrens. Dit omdat bij een normale arbeidsduur van 38 uur dit gemiddeld 10 overuren per week betekent (48-38 = 10). Over vier maanden (ongeveer 17,4 weken) komt dat neer op ongeveer 174 overuren.

9. Ik moet een overloontoeslag betalen voor gepresteerde overuren. Krijg ik hier een fiscaal voordeel voor?

Ja, zowel jij als je werknemer genieten van een belastingvoordeel voor 360 overuren per kalenderjaar waarvoor je een toeslag betaalde. Dit is een fiscaal gunstregime voor klassieke, dure overuren. 

Als werkgever is er een vrijstelling van doorstorting van bedrijfsvoorheffing van 41,25 %.

Voor je werknemer is er een vermindering van bedrijfsvoorheffing voor deze uren van 57,75 %.

10. Ik moet geen overloontoeslag betalen, maar ik wil mijn werknemer graag een extraatje gunnen en betaal graag een toeslag. Heeft dit gevolgen voor mijn fiscaal voordeel?

Die toeslag is dan conventioneel en niet wettelijk. Sinds 1 april 2026 kijkt de fiscus daar strenger op toe. Als er een conventionele overloontoeslag wordt betaald, dan verlies je de fiscaal gunstige behandeling. In dit geval wordt dan ook het volledige uur belast. Ook de vrijstelling van doorstorting van bedrijfsvoorheffing voor overuren kan niet worden toegepast.

11. Mijn werknemer heeft een akkoord getekend om vrijwillige overuren te presteren, maar wil dit plots niet meer doen. Wat kan ik doen als werkgever?

Om beroep te doen op vrijwillige overuren, is er inderdaad een akkoord nodig van de werknemer.

Vermits er een akkoord is gesloten, kan je als werkgever je werknemer in principe verplichten om de overuren uit het akkoord te presteren. In de praktijk ligt het echter moeilijk om dit af te dwingen.

12. Ik heb een akkoord getekend om vrijwillige overuren te laten presteren door mijn werknemer, maar ik heb geen extra werk om de overuren te verantwoorden. Ben ik verplicht overuren te laten presteren?

Een werknemer kan geen overuren afdwingen. Ondanks het akkoord, is het aan jou als werkgever om de beslissing te nemen om overuren al dan niet te laten presteren. 

13. Kunnen mijn deeltijdse werknemers ook (goedkope) overuren presteren?

Niet alle uren die je deeltijdse werknemer meer werkt zijn automatisch overuren. We maken het verschil tussen overuren en bijkomende uren of meer-uren. Overschrijdt jouw deeltijdse werknemer zijn normale (deeltijdse) arbeidsduur zonder dat hij de arbeidsduurgrenzen van een voltijdse werknemer in de onderneming overschrijdt, dan spreek je over bijkomende uren. Overschrijdt jouw deeltijdse werknemer de arbeidsduurgrens van de voltijdse werknemers, dan presteert hij overuren.

Voor meer informatie rond bijkomende uren van deeltijdse werknemers, neem een kijkje op onze pagina.

Pas wanneer je werknemer meer werkt dan de normale voltijdse arbeidsduur in de onderneming, is er sprake van echte overuren. Die geven in principe recht op overloon en inhaalrust.

Een deeltijdse werknemer kan zowel overuren wegens buitengewone vermeerdering van werk of onvoorziene noodzakelijkheid, als vrijwillige overuren presteren. 

Sinds 1 april 2026 kan een deeltijdse werknemer alleen vrijwillige overuren presteren als er sprake is van een tijdelijke vermeerdering van werk én hij minstens drie jaar deeltijds heeft gewerkt.

Die drie jaar mogen bij verschillende werkgevers zijn opgebouwd. Een periode waarin de werknemer niet werkt, telt niet mee maar onderbreekt de termijn ook niet. Een periode van voltijdse tewerkstelling doet dat wel. Het is dus niet voldoende dat een werknemer verspreid over zijn loopbaan in totaal drie jaar deeltijds heeft gewerkt. Werkt je werknemer nog geen drie jaar deeltijds? Dan kan het alleen als er al een overeenkomst voor vrijwillige overuren bestond voor 1 juni 2026.

Let wel: werknemers die hun arbeidsduur hebben verminderd in het kader van een loopbaanonderbreking, zoals tijdskrediet of een thematisch verlof (bijvoorbeeld ouderschapsverlof), mogen géén vrijwillige overuren presteren.

14. Maar kan ik de overuren van mijn deeltijdse werknemer ook goedkoop uitbetalen?

Enkel bij vrijwillige overuren.

Werkgevers met een witte kassa kunnen voor hun deeltijdse werknemers 360 overuren met motief zonder toeslag uitbetalen. RSZ en belastingen zijn wel verschuldigd. Voor werkgevers zonder witte kassa gaat het om 300 overuren met motief, zonder toeslag, maar met RSZ en verschuldigde belastingen. Omdat er wel RSZ-bijdragen en belastingen verschuldigd zijn, spreken we niet van goedkope overuren. 

Sinds 1 april 2026 kunnen werkgevers (met én zonder witte kassa) hun deeltijdse werknemers wel 240 vrijwillige overuren goedkoop uitbetalen, dit is zonder toeslag en vrij van RSZ en belastingen. Hier gaat het dus wel om goedkope overuren.

15. Tijdens de drukke zomerperiode is er veel meer werk in mijn café. In de winter is het minder druk. Moet ik dan werken met overuren?

Je kan hiervoor beroep doen op verschillende systemen van zogenaamde sectorale flexibiliteit. Dit zijn manieren om de grenzen van de arbeidsduur te verruimen. Het gaat in dit geval om geplande uren. Dit is trouwens een belangrijk verschil met overuren: in het geval van sectorale flexibiliteit weet je vooraf hoe bepaalde periodes er gaan uitzien. Overuren zijn per definitie ongepland.

Op onze websitepagina Speciale regelingen. kan je alles terugvinden over de verschillende vormen van sectorale flexibiliteit. 

Grote en kleine flexibiliteit zijn de meest gekende systemen en lichten we graag nog even toe aan de hand van een voorbeeld.

Opgelet! Wanneer je als werkgever beroep doet op structurele flexibiliteit (en bijvoorbeeld een tijdelijk werkrooster van kleine flexibiliteit invoert), kunnen werkdagen tot 9 uur per dag of 45 uur per week duren en dus langer dan het normale voltijdse uurrooster. In dit geval is er geen sprake van overuren boven de 38 of 40 uur. Je hebt namelijk met een speciale regeling afgeweken van de normale arbeidsduur.

Vragen? Hulp nodig?

De regels rond overuren zijn allesbehalve eenvoudig. Wil je zeker zijn dat alles correct verloopt? 

• Ben je werkgever?
  Neem contact op met je sociaal secretariaat. Zij kunnen je persoonlijk advies geven, op maat van je zaak.
  Daarnaast kan je ook terecht bij de juridische dienst van onze partnerorganisatie Horeca Vlaanderen.
• Ben je werknemer?
  Contacteer onze partnerorganisatie ABVV Horval of ACV Voeding en Diensten.